Beste lezer,
In mijn vorige column heb ik beschreven dat kinderen beter huwelijks voorwaarden kunnen maken als zij ooit het huis van hun ouders hebben overgenomen voor niets (of voor een te lage koopprijs). Dit vanwege het feit dat de anti-schoonzoon of anti-schoondochter clausule mogelijk niet werkt en de koude kant anders recht heeft op een deel van de waarde van de woning.
Maar er is nog een andere reden voor echtgenoten om huwelijksvoorwaarden te maken. Het is een simpele methode om te voorkomen dat de langstlevende (te) veel erfbelasting moet betalen.
Huwelijksvoorwaarden en besparing erfbelasting (voorheen successierecht)
Op basis van de Successiewet heeft de langstlevende een vrijstelling voor de erfbelasting van € 600.000,-. Als je niet getrouwd bent onder het maken van huwelijksvoorwaarden, dan mag je als echtpaar populair gezegd samen € 1.200.000,- waard zijn en dan hoeft er nog geen erfbelasting betaald te worden.
Want de erfenis is de helft van het totale (gezamenlijke) vermogen, oftewel € 600.000,-.
Maar van het vrijgestelde bedrag wordt afgetrokken de zogeheten pensioenimputatie (kortheidshalve: de gekapitaliseerde waarde van het weduwe/weduwnaarspensioen), tot een maximaal bedrag van € 150.000,-. Dus hoe dan ook geldt, dat als de langstlevende niet meer erft dan € 450.000,- er geen erfbelasting betaald hoeft te worden.
Waarom dan toch het advies om huwelijksvoorwaarden op te stellen ?
Een terechte vraag en het antwoord ligt in de manier waarop de erfbelasting omgaat met uitkeringen van overlijdensrisicoverzekeringen (OVR). Als door het overlijden van een echtgenoot een OVR uitbetaalt, dan wordt het totale bedrag van de uitkering opgeteld bij de erfenis voor de langstlevende (als deze de begunstigde is en de echtgenoten in gemeenschap van goederen waren getrouwd).
Deze regeling wordt weliswaar enigszins verzacht omdat de langstlevende op de uitkering van de OVR in mindering mag brengen “hetgeen de langstlevende daarvoor heeft opgeofferd”, maar dat wil eigenlijk niet meer zeggen dan dat de helft van hetgeen totaal aan verzekerinspremies is betaald, afgetrokken mag worden van de OVR voordat de verschuldigde erfbelasting wordt berekend. Een doekje voor het bloeden als je kijkt hoe weinig premie je tegenwoordig betaalt ten opzichte van het verzekerde bedrag.
Als je huwelijksvoorwaarden opstelt bij de notaris, kun je een bepaling opnemen over de OVR. Daardoor blijft de totale uitkering fiscaal buiten de erfenis en dus onbelast. Je neemt eenvoudig op dat de premies voor de OVR alleen ten laste komen van degene die bij overlijden de uitkering van de verzekeraar ontvangt. Als de polis “normaal” is opgesteld en beide echtgenoten voldoende inkomen hebben om de premies van de OVR te betalen, dan zou de uitkering van de OVR vrij van erfbelasting moeten zijn.
Moet ik dan ingewikkelde huwelijksvoorwaarden opstellen ?
Het antwoord hierop is simpel: Nee.
De notaris kan een akte opstellen waarin staat dat jullie alles samen bezitten, maar dat er voor de OVR een speciale regeling geldt. Eigenlijk ben je gewoon in gemeenschap van goederen getrouwd, maar krijg je dus een extra vrijstelling voor de Successiewet. Die is dan net zo groot als de uitkering van de OVR.
Is dit niet erg omslachtig of duur als ik al getrouwd ben ?
Tegenwoordig hoef je niet meer vooraf toestemming te hebben van de rechter om huwelijksvoorwaarden te maken of te wijzigen. Dat betekent dat het sneller kan en dat ook de griffierechten daarvoor niet meer betaald hoeven te worden.
Dus je kunt alles bij de notaris regelen op korte termijn. Afhankelijk van hoe ingewikkeld je het zelf wilt maken, hoeft het dus ook niet te duur te zijn. Zeker niet als je bedenkt dat de eventueel verschuldigde erfbelasting die de langstlevende moet betalen maximaal 20% van de OVR is.
Mr. Ernst Loendersloot, Sr. kandidaat notaris te Maastricht
Fotograaf: www.lauradehaanfotografie.nl
