Soms kun je erfbelasting besparen door constructies op te tuigen. De fiscus probeert dit te bestrijden met een beroep op Fraus Legis: de gekozen route is volgens de letter van de wet weliswaar mogelijk, maar druist zozeer in tegen de intentie daarvan, dat toch belasting geheven mag worden. Rechters geven de Belastingdienst echter niet snel gelijk.
Een uitspraak van de Rechtbank Zeeland-West-Brabant illustreert dit mooi. Een man gaat een geregistreerd partnerschap (GP) aan. Zijn partner is doktersassistente en verleent hem thuiszorg. Hun relatie duurt maar kort, want tweeëneenhalve maand later overlijdt hij. De weduwe erft zijn hele vermogen maar hoeft geen erfbelasting te betalen. Als geregistreerd partner heeft zij namelijk een vrijstelling van € 723.526. Zonder GP zou dit slechts € 2.418 zijn.
De vrouw is ontslagen omdat haar handelen niet past in een professionele relatie tussen doktersassistente en patiënt. Tijdens de ontslagprocedure heeft zij verklaard dat het geschetste fiscale voordeel de enige reden was voor het GP.
De belastinginspecteur gebruikt die verklaring als bewijs voor Fraus Legis.
Maar de rechters geven de fiscus ongelijk. Het is niet voldoende dat belastingverijdeling de drijfveer is, de constructie moet ook kunstmatig én van elk reëel belang ontbloot zijn. Daarvan was hier geen sprake. Vast stond dat een huis werd verbouwd zodat de vrouw haar man thuis zou kunnen verzorgen. Ze hield dus wel degelijk van haar man. De gewraakte verklaring in de ontslagprocedure had ze alleen afgelegd in de hoop haar baan te behouden. Aan het GP was dus niets gekunstelds.
