Gewetensvraag: Wat zou jij doen als je notaris was ?

Je wordt gebeld om met spoed naar het ziekenhuis te gaan. Daar is een ernstig zieke vrouw opgenomen die niet lang meer te leven heeft. Zij wil nog een testament opstellen omdat zij één van haar kinderen als erfgenaam wil uitsluiten. Zij wil dus afwijken van de wettelijke regeling.

Mr Ernst Loendersloot, Senior kandidaat notaris te Maastricht. Fotografie door Truus van Gog.

Mr Ernst Loendersloot, Senior kandidaat notaris te Maastricht. Fotografie door Truus van Gog.

De betreffende dame is op leeftijd en door de medicijnen die ze krijgt en alle stress rondom haar opname minder goed aanspreekbaar.

Stel je toch met spoed een testament op en laat je haar dat in haar ziekenhuisbed tekenen of ga je eerst uitgebreid kijken of ze wel capabel is om te tekenen (met het risico dat zij al overlijdt voordat dit onderzoek is afgerond) ?

Verschillende antwoorden (niet) mogelijk

De notaris zit hier in een lastig parket.

Aan de ene kant is het ambt er om er voor te zorgen dat de rechtszekerheid gediend wordt. Dat zal niet het geval zijn als iemand die niet meer 100% capabel is toch een testament tekent. Dan zullen partijen die door dit testament minder krijgen dan waar ze op grond van de wettelijke basis-regeling (het standaard erfrecht) op mochten hopen, het er niet bij laten zitten. Er is een Stappenplan beoordeling wilsbekwaamheid ontwikkeld door de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) zodat de notaris gefundeerd kan concluderen dat (in deze casus) de zieke vrouw nog een testament kan laten opstellen.

Aan de andere kant kost het volgen van dit Stappenplan tijd. En dat kan zelfs zo lang duren dat de patiënte intussen overleden is, waardoor haar uiterste wil dus niet is vastgelegd. Dat is natuurlijk ook niet gewenst (er van uitgaand dat het Stappenplan uitwijst dat de vrouw toch bekwaam was).

In je leunstoel kun je hierover heel lang nadenken en alle voors en tegens afwegen, maar als notaris heb je die luxe niet als er gebeld wordt.

Tuchtkamer: niet passeren. Tuchthof: wel passeren.

In een recente zaak had een notaris het testament opgesteld en laten tekenen, waarna de cliënte twee dagen later overleed. Een kind (dat daarin minder kreeg toebedeeld dan het had verwacht) diende een klacht in tegen de notaris, want de notaris had het testament niet mogen passeren nu de overleden moeder niet meer helder was.

Bij de tuchtkamer (de eerste instantie) waren de deskundigen het met het kind eens. De notaris had het testament niet zo snel mogen passeren. Eerst had een onderzoek naar de geestelijke bekwaamheid van moeder ingesteld moeten worden. Dus zorgvuldigheid en rechtszekerheid hadden de boventoon moeten voeren zodat het testament niet aangevochten zou worden.

Na dit oordeel werd hoger beroep ingesteld en heeft het tuchthof in Amsterdam (de hoogste instantie) een ander oordeel geveld. De notaris mocht – ondanks twijfels omtrent de wilsbekwaamheid – wel het testament passeren en hoefde de uitkomst van het onderzoek niet af te wachten. Liever dat achteraf het testament aangevochten wordt, dan dat iemands uiterste wil helemaal niet wordt vastgelegd.

Natuurlijk mag u zelf uw eigen mening hebben over wat de beste weg is, maar één ding is voor mij duidelijk: bij twijfel – gecombineerd met spoed – wel inhalen.

Wil je hierover wat laten weten, stuur dan een mail.

Printversie: Klik hier.

%d bloggers liken dit: