Beste lezer,
Ik ga graag op vakantie naar Texel. Als ik daar ben, breng ik ook een bezoek aan boekhandel het Open Boek. De eigenaren hadden een goed contact met de schrijver Jan Wolkers tot diens overlijden en verkochten door hem gesigneerde boeken. Omdat het plaatsen van zijn handtekening Jan Wolkers op een goed moment te veel werd, had hij een stempel gemaakt met de voorstelling van een kip. In plaats van een pen te pakken om zijn handtekening te zetten, gebruikte hij de stempel om zijn unieke beeldmerk in een boek te plaatsen.
Geen handtekening maar wel een geldig testament ?
Ik moest hieraan denken toen ik een uitspraak las van de rechtbank in Amsterdam. In die zaak moest de vraag beantwoord worden of een testament toch geldig was. De overledene had namelijk niet een handtekening gezet, maar met een stempel zijn handtekening geplaatst.
In het rubber van die stempel was de originele handtekening gekopieerd. Dus het leek echt op de handtekening van de persoon die het testament wilde, maar toch moest de rechter oordelen of wel voldaan was aan een belangrijke eis voor de geldigheid van een testament: was het testament wel ondertekend door de testateur ?
Zou de rechter oordelen dat een gestempelde handtekening niet “de handtekening” van de testateur was, dan zou het testament nietig zijn en de daarin opgenomen regeling niet gevolgd worden. Zou het plaatsen van een handtekening-stempel echter onder het begrip “ondertekening van de uiterste wil” vallen, dan was het testament wel geldig.
Oordeel van de rechter
De rechtbank in Amsterdam hecht veel waarde aan het feit dat de testateur in 2006 al leed aan verminderde motoriek van zijn handen. Daarom had hij in dat jaar al de handtekening-stempel laten maken en sinds die tijd gebruikte hij deze ook als hij een handtekening moest zetten op documenten.
Aangezien het testament pas vier jaar later is opgesteld, was de rechtbank van mening dat het plaatsen van de stempel voor de testateur dé manier was om documenten te ondertekenen.
Dus werd de conclusie getrokken dat het testament wel ondertekend was. Oftewel: het was dus een geldig testament en de regeling die er in op genomen was, moest gevolgd worden.
Advies: vraag de notaris om twee getuigen
De belangen bij een door Jan Wolkers zelf gestempeld boek en een handtekening-stempel op een testament zijn niet hetzelfde. Mocht u een testament willen opstellen, maar heeft u ook problemen met het plaatsen van uw handtekening, dan heb ik een advies voor u.
Vraag aan de notaris om twee getuigen aanwezig te laten zijn bij het ondertekenen van de akte. In de wet is namelijk opgenomen dat als u niet meer kunt tekenen maar wel duidelijk kunt maken wat uw laatste wil is, de getuigen in uw plaats hun handtekening kunnen zetten. Natuurlijk mogen zij pas tekenen nadat de notaris met u het testament heeft doorgenomen in hun bijzijn.
Maar dan kan zeker niemand meer naar de rechter stappen om uw testament onderuit te halen omdat u niet uw handtekening heeft gezet, maar daarvoor een handtekening-stempel heeft gebruikt.
Mr Ernst Loendersloot, Senior kandidaat notaris te Maastricht
Mr. Ernst Loendersloot
kandidaat notaris te Maastricht
