Dit is eigenlijk hoe ik de vraag zou samenvatten die aan Erica Verdegaal is gesteld.
Op pagina 17 van het economiekatern van NRC Handelsblad van zaterdag 13 april 2012 meldt zij er een nieuwe vraag is gesteld hoe voorkomen moet worden dat er erfbelasting (voorheen successierecht) betaald moet worden als een ouder overlijdt en de erfenis vooral bestaat uit een waardevol huis, maar bijna geen contanten.
In die situatie zijn (als er niets wordt ondernomen)zowel de langstlevende ouder als de kinderen erfgenaam. Op grond van de wettelijke verdeling die sinds 1 januari 2003 geldt, blijven weliswaar alle spullen van de erfenis bij de langstlevende, maar krijgen de kinderen ook iets: een vordering op de langstlevende ter grootte van hun vadersdeel of moedersdeel.
Ik zeg vaak dat de kinderen een cheque krijgen van de langstlevende die ze pas kunnen incasseren als de langstlevende ook dood is of failliet gaat.
Maar de Belastingdienst stelt dan eenvoudig dat de kinderen wel iets hebben ontvangen (de cheque) en dus moet daar nu erfbelasting (voorheen successierecht) over betaald worden. Volgens de wettelijke regels hoeven de kinderen dan niet hun spaargeld aan te spreken, maar de langstlevende. Hij of zij ontvangt namelijk de aanslag van de fiscus en moet die betalen. Dat is op zich ook niet zo gek omdat de langstlevende dus alles houdt en de kinderen niets meer krijgen dan een cheque.
Dat is allemaal heel aardig, maar als de ouders (bijna) geen spaargeld hebben, dan kan de langstlevende de acceptgiro van de Belastingdienst niet betalen. Kun je daar iets aan doen ?
Eigenlijk zie ik in zo’n situatie twee mogelijkheden. Allereerst zou ik de ouders aanraden om te zorgen dat ze bezwaar aantekenen tegen de WOZ-waarde van de woning. Want die WOZ-waarde is waarover straks de erfbelasting wordt gerekend die de kinderen moeten betalen. Zij erven namelijk een kindsdeel van de waarde van de woning. Hoe lager de WOZ-waarde, hoe lager de erfbelasting.
Maar dan nog blijft het probleem bestaan dat de ouders wel vermogend zijn (een grote overwaarde in hun huis), maar geen cash geld hebben waardoor de aanslag van de erfbelasting niet betaald kan worden door de langstlevende.
En dan staat nog de volgende weg open: Het RADAR-testament (of Tweetrapsmaking).
Over het RADAR-testament kun je op deze site meer informatie vinden, dus zoek even op die term. Simpel gezegd komt het er op neer dat je je kinderen onterft in de situatie dat je als eerste overlijdt. Omdat de kinderen niets krijgen (hun erfdeel is nihil), wordt er ook geen erfbelasting geheven. Althans niet bij de kinderen.
De langstlevende erft (namelijk) als enige. De langstlevende heeft een vrijstelling (inclusief weduwe of weduwnaarspensioen) van afgerond €600.000,-, Is de erfenis groter dan dit bedrag, dan wordt er uiteindelijk toch erfbelasting geheven.
Eenvoudig kun je stellen dat als de ouders in de wettelijke gemeenschap van goederen getrouwd zijn, er bij een RADAR-testament geen erfbelasting verschuldigd is, als het totale vermogen niet groter is dan afgerond € 1.000.000,-.
Maar er zit een adder onder het gras. Want in feite krijgen de kinderen wel de hele erfenis, maar in één keer. Namelijk pas als de langstlevende ook overlijdt. En dat betekent dat er dan wel afgerekend moet worden met de Belastingdienst.
Ook voor de erfbelasting geldt dat hoe hoger de erfenis is, hoe hoger de belasting tarieven worden. De kinderen zullen bij het tweede overlijden meestal meer erfbelasting betalen dan wanneer ze ook al de cheque hadden geërfd toen de eerste ouder overleed.
Door een RADAR-testament stel je het moment waarop de erfbelasting betaald moet worden uit, maar uitstel is geen afstel en het kost geld.
Maar soms kan uitstel heel prettig zijn. Bijvoorbeeld als het vermogen vast zit in het ouderlijk huis en er geen geld is om al bij het eerste overlijden de erfbelasting te betalen.
En dat is de situatie waarover Erica Verdegaal zal schrijven.
Nb:
Wat ik verder niet heb aangeroerd is de mogelijkheid om via schenkingen op papier het vermogen van de ouders te verlagen, zodat ook de erfenis kleiner wordt. Het kan interessant zijn om daar ook naar te kijken als u bij uw notaris bent om eens te informeren naar het RADAR-testament.
UPDATE 23-04-2012:
Het antwoord van Erica Verdegaal kunt u hier vinden.
