Beste Lezer,
Recent stond op de site van de Telegraaf een stuk over de bewaringspositie van de notaris. Bij de betreffende notaris was deze negatief en dat heeft er toe geleid dat de notaris met onmiddellijke ingang is geschorst.
Misschien maakt u zich als klant van de notaris daar niet zo druk over, maar toch zou u dat beter wel kunnen doen. Dan moet ik u eerst misschien uitleggen wat een bewaringspositie is, waarom die niet negatief mag zijn en wat schorsing inhoudt.
Een notaris heeft korte of lange tijd het geld van zijn klanten onder zijn of haar hoede. Bij de verkoop van een woning bijvoorbeeld, blijft de koopsom bij de notaris staan, totdat het Kadaster de akte van levering heeft verwerkt. Maar ook de 10% waarborgsom die de koper heeft gestort op grond van de afspraken in de koopovereenkomst, staat gedurende (langere) tijd bij de notaris. Ook geld van een erfenis staat soms bij de notaris op de rekening, totdat alles is afgewikkeld. En dat kan vaak best lang duren.
Dit geld is natuurlijk niet van de notaris zelf, maar hij of zij is wel de hoeder ervan. Om te voorkomen dat dit geld weg zou zijn als de notaris failliet gaat, staat dit geld op een zogeheten rekening derdengelden. Echter op die rekening komt ook het geld binnen dat de notaris als honorarium in rekening brengt en kosten die hij of zij aan de klant heeft doorberekend, zoals de kosten die het Kadaster rekent om de akten te verwerken en de BTW.
Als de notaris bijvoorbeeld de salarissen moet betalen van zijn of haar medewerkers, dan zal dus een overboeking moeten plaatsvinden van de rekening derdengelden naar de betaalrekening van de notaris zelf. En dat is waar de bewaringspositie om de hoek komt kijken.
Simpel gezegd houdt de bewaringspositie in dat de notaris voldoende geld moet hebben op de rekening derdengelden om alle klanten op dezelfde dag uit te kunnen betalen. In de praktijk zullen weliswaar nooit alle klanten tegelijk dag hun geld opvragen, maar de notaris moet rekening houden met deze theoretische situatie. Daarom moet de bewaringspositie minimaal nul zijn.
Als de bewaringspositie negatief is, betekent dit dat de notaris nooit alle klanten allemaal hun geld kan uitbetalen. En dan zouden sommige mensen hun geld niet kunnen krijgen en daarmee het vertrouwen in de notarissen verliezen. Daarom zijn diverse instanties in het leven geroepen om de notaris te controleren en dit te voorkomen. Dit zijn o.a. de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB, zie: www.notaris.nl), Kamers van Toezicht (KvT, onderdeel van de Rechtbank) en het Bureau Financieel Toezicht (BFT: zie www.bureauf.nl).
Hoe kan een notaris dan toch een negatieve bewaringspositie hebben ? Eenvoudig gezegd omdat hij of zij de pin-passen en de pincodes heeft om geld over te boeken van de rekening derdengelden en de controles door de genoemde instanties pas achteraf plaatsvinden. Boekt de notaris te veel over, dan is hij of zij dus al in de fout gegaan en zal de notaris zo spoedig mogelijk er voor moeten zorgen dat het verschil wordt teruggeboekt naar de rekening derdengelden.
Bij de notaris waarover de Telegraaf schreef, was het zo dat deze niet een klein beetje te veel had overgemaakt, maar fors te veel, namelijk zo’n € 660.000,- ! Toen de Kamer van Toezicht daar achter kwam is het deze notaris met onmiddellijke ingang verboden nog langer notaris te zijn.
Ik weet niet of dit een gevolg is van de vrije tarieven van notarissen zoals die sinds 1999 gelden, maar feit is wel dat het BFT in haar recente jaarverslag heeft geconstateerd dat er een verdubbeling is van het aantal notarissen waar zij verscherpt toezicht op houden (2009 t.o.v. 2008). In dat zelfde jaarverslag meldt het BFT dat het te weinig geld heeft om dit toezicht goed te kunnen doen. En dat laatste vind ik zorgelijk.
