Eerder (Zie: column 34) schreef ik over het belang van de zwijgplicht van de notaris. U moet weten dat wat u vertelt aan de notaris niet zomaar op straat komt te liggen. De vraag die gesteld kan worden is of de notaris in alle gevallen moet zwijgen of dat er uitzonderingen zijn. Op dit moment moet de notaris eigenlijk altijd zwijgen en moet hij of zij ook bijna altijd zijn diensten verlenen als iemand daarom vraagt. Soms leidt dat tot vervelende situaties waarbij ook je eigen ethiek van belang is.
Stel dat een belegger een beleggingspand kopen en in het koopcontract staat dat de prijs 2 miljoen euro is. Als de akte wordt opgemaakt blijkt uit een opmerking van de verkoper dat de koopprijs 2,5 miljoen euro is en dat het verschil wordt overgemaakt door de koper op een rekening op de Kaaiman-eilanden. Dan moet de notaris de akte weigeren te tekenen omdat duidelijk is dat de wet wordt overtreden. De notaris mag echter nu niet de telefoon pakken om de politie en de belastingdienst in te lichten dat er (belasting)fraude gepleegd wordt. Dat de overheid graag zou willen dat de zwijgplicht van de notaris in zo’n situatie niet geldt, is begrijpelijk, maar waar leg je de grens.
Stel nou dat de koper niet de domme opmerking maakt over de koopprijs, maar koper en verkoper wat lacherig doen over de koopsom. De koper zegt met een vette knipoog dat hij te veel betaalt terwijl de verkoper met een nog vettere knipoog antwoord dat het pand toch echt meer waard is dan die 2 miljoen. Er is geen goede reden om te weigeren de akte te tekenen, maar zomaar melden aan de belastingdienst en politie mag ook niet. Als ik als notaris dan toch een melding doe die onterecht blijkt, kan ik als notaris zelfs aansprakelijk worden gesteld. Maar als ik niet meldt en dat blijkt onterecht, dan ben ik weer strafbaar bezig en kan ik een gevangenisstraf krijgen. Waar leg je de grens ?
Het eigenaardige aan deze twee voorbeelden is dat de akte na ondertekening toch naar de Registratie gestuurd moet worden. Dat is een onderdeel van de belastingdienst dat onder andere een kopie van de akte maakt, zodat deze binnen de belastingdienst gebruikt kan worden om op de juiste wijze belasting te heffen. Kennelijk is dat niet genoeg om dit soort praktijken te voorkomen en dus wil de overheid meer mogelijkheden hebben om bij de notaris informatie op te eisen. Dat is misschien wel makkelijk, maar betekent dus dat het zwijgrecht en –plicht van de notaris minder krachtig moet worden.
De vraag is dus waar willen we de grens leggen ? En dat is iets waar intelligente(re) mensen dan ik zich over gaan buigen, maar zowel voor mij als voor u is het eindresultaat van belang.
